Zastosowanie flexicurity w placówkach wychowawczych i opiekuńczych

Napisał 

Badania przeprowadzone w ramach projektu wykazały, że osoby zarządzające instytucjami wychowawczymi i opiekuńczymi nie poszukują rozwiązań elastycznych w zatrudnianiu pracowników, łączących różne formy i miejsca pracy, pozwalających na większe dostosowanie warunków zatrudnienia do indywidualnych preferencji i możliwości. Wynika to często z ich niewiedzy i braku rzetelnej informacji o możliwych formach zatrudnienia czy istniejących uwarunkowaniach prawnych.

Poniżej przedstawiamy zestawienie możliwych do wykorzystania niestandardowych, elastycznych form zatrudnienia.

 

 

 

 

W instytucjach publicznych dominują sztywne regulacje godzin pracy oraz odgórne budowanie harmonogramu przez dyrekcję przedszkola i praktyczny brak wpływu pracowników na jego kształt. Praktycznie wszyscy nauczyciele w przedszkolach publicznych korzystają z zatrudnienia w ramach Karty Nauczyciela - zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 1991 Nr 95 poz. 425). Dominujący czas pracy z dziećmi w tych przedszkolach wynosi 25 godzin (5 godzin dziennie, do których należy dodać czas na przygotowanie się do zajęć) – co wynika głównie z zapisów Karty Nauczyciela. Podobny wskaźnik jest dla punktów i zespołów przedszkolnych – choć tu wynika z formy pracy placówki. W przedszkolach niepublicznych i placówkach pozaoświatowych dominuje 40-godzinny tydzień pracy (8 godzin dziennie). Nieco inaczej wygląda to w przypadku osób prowadzących zajęcia w oparciu o umowę o dzieło na konkretną liczbę godzin (np. animatorek z klubów rodzinnych), pracujących np. w blokach po 1,5 godziny dla 4-6 grup tygodniowo.

Osoby zarządzające placówkami publicznymi stosują system zmianowy, wynikający z długich godzin pracy placówek. W placówkach pozaoświatowych, gdzie dominuje zatrudnienie w oparciu o umowy cywilno-prawne, nie funkcjonuje formalne pojęcie pracy zmianowej. Jednak praktyka dłuższych godzin otwarcia tych placówek, dostosowanych często do potrzeb rodziców, wskazuje rzeczywiste funkcjonowanie zmian – dostosowywanie godzin pracy poszczególnych osób do liczby dzieci przebywających w placówce przez wszystkie godziny otwarcia.

Stosowanie elastycznych form zatrudnienia nie jest związane tylko z łatwością zatrudniania i zwalniania. Jest to takie uregulowanie prawa pracy, które pracodawcy daje szansę szybkiego reagowania w sytuacji zagrożenia dla funkcjonowania placówki, jak również pozwala na efektywne wykorzystanie potencjału pracowników (np. poprzez uzależnienie wysokości zarobków od wyników ich pracy).

Daje również możliwość łączenia pracy zarobkowej z innymi zobowiązaniami – np. rodzinnymi. Wprowadzanie w instytucjach wychowawczych i opiekuńczych tego elementu flexicurity jest możliwe tylko wówczas, kiedy wprowadzane rozwiązania uelastyczniające będą akceptowane zarówno przez pracodawców – osoby zarządzające tymi placówkami, jak i pracowników, a nie tylko przez te pierwsze. Innymi słowy, warunkiem powodzenia jest stosowanie mechanizmów dialogu społecznego.

Placówka wychowawcza czy opiekuńcza, która jako pracodawca korzysta z form elastycznego zatrudnienia stosuje zasady prawa pracy uregulowane w Kodeksie Pracy.

 Kolejną kwestią jest korzystanie przez osoby zarządzające instytucjami wychowawczymi i opiekuńczymi ze wsparcia, jakie daje aktywna polityka rynku pracy.  Bardzo ważna jest w tym przypadku znajomość zasobów publicznych służb zatrudnienia, z których mogą skorzystać pracodawcy przy realizacji polityki kadrowej. Zasady świadczenia przez urzędy pracy usług rynku pracy i udzielania pracodawcom innych form pomocy w rozwijaniu zasobów ludzkich określone są w Ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674 z późn. zm.) oraz w przepisach wykonawczych do tej ustawy.

Osoby zarządzające instytucjami wychowawczymi i opiekuńczymi przede wszystkim mogą skorzystać z pomocy urzędu pracy w pozyskaniu pracowników o poszukiwanych kwalifikacjach zawodowych. Urzędy pracy posiadają bowiem bogate zbiory danych o osobach bezrobotnych i poszukujących pracy (zawierające informacje o ich wykształceniu, kwalifikacjach oraz przebiegu dotychczasowego zatrudnienia) na podstawie których dobierają kandydatów do pracy, spełniających wymagania określone w ofercie pracy. Poza tym zatrudnieni w urzędach pracy doradcy klienta mogą wesprzeć proces rekrutacji kandydatów do pracy profesjonalnymi metodami i narzędziami diagnostycznymi.

W przypadku braku kandydatów do pracy spełniających wymagania pracodawcy, urzędy pracy mogą zorganizować szkolenia bezrobotnych wg programu dostosowanego do potrzeb pracodawcy oraz pomóc w organizacji nowych miejsc pracy przez refundację kosztów wyposażenia stanowisk pracy oraz kosztów wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne. Mogą także pomóc w podwyższeniu kwalifikacji osób pracujących, a także udzielić pracodawcy wsparcia w procesach restrukturyzacji zatrudnienia. 

 

 

Wybrane instrumenty rynku pracy wspierające pracodawców

Instrument rynku pracy

Opis

Staż

 

Staż oznacza nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. Osobie na stażu urząd pracy wypłaca stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych. Pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia. Proponowany okres stażu nie może być krótszy niż 3 miesiące i dłuższy niż 6 miesięcy. Starosta może skierować do odbycia stażu na okres do 12 miesięcy bezrobotnych, którzy nie ukończyli 30 roku życia.

Przygotowanie zawodowe dorosłych

 

Jest to instrument aktywizacji w formie praktycznej nauki zawodu dorosłych lub przyuczenia do pracy dorosłych, realizowany bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą, według programu obejmującego nabywanie umiejętności praktycznych i wiedzy teoretycznej, zakończonego egzaminem. Praktyczna nauka zawodu dorosłych umożliwia uzyskanie tytułu zawodowego lub tytułu czeladnika, natomiast przyuczenie do pracy dorosłych umożliwia uzyskanie wybranych kwalifikacji zawodowych lub umiejętności potwierdzonych zaświadczeniem.

Pracodawcy, z którymi została zawarta umowa w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych, przysługuje jednorazowa premia ze środków Funduszu Pracy po zakończeniu tej formy aktywizacji, jeżeli uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych ukończył program praktycznej nauki zawodu dorosłych lub przyuczenia do pracy dorosłych i zdał egzamin.

Ponadto pracodawca może uzyskać refundację określonych w umowie wydatków poniesionych na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych w wysokości do 2% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za każdy pełny miesiąc realizacji programu.

Osobie na przygotowaniu zawodowym dorosłych urząd pracy wypłaca stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych.

Prace interwencyjne

 

Prace interwencyjne to zatrudnienie osoby bezrobotnej przez pracodawcę, które następuje w wyniku umowy zawartej ze starostą i ma na celu wsparcie osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy.

Uczestnikami prac interwencyjnych mogą być wszystkie osoby bezrobotne. Prace interwencyjne mogą trwać:

6 miesięcy – obowiązek pracodawcy do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego po upływie okresu prac interwencyjnych wynosi 3 miesiące.

12 miesięcy – obowiązek pracodawcy do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego po upływie okresu prac interwencyjnych wynosi 6 miesięcy.

Wysokość comiesięcznej refundacji nie może przekroczyć połowy minimalnego wynagrodzenia, czyli 840 zł (wysokość minimalnego wynagrodzenia w 2014 r. wynosi 1 680 zł).

Jeżeli pracodawca bezpośrednio po zakończeniu prac interwencyjnych trwających co najmniej 6 miesięcy zatrudniał skierowanego bezrobotnego przez okres dalszych 6 miesięcy i po upływie tego okresu dalej go zatrudnia w pełnym wymiarze czasu pracy, starosta może przyznać pracodawcy jednorazową refundację wynagrodzenia w wysokości, nie wyższej jednak niż 150% przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu spełnienia tego warunku, czyli 5.842,96 zł (wysokość przeciętnego wynagrodzenia w I kw. 2014 r. wynosiła 3.895,31 zł).

Roboty publiczne

Jest to zatrudnienie bezrobotnego w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy przy wykonywaniu prac organizowanych przez gminy, organizacje pozarządowe statutowo zajmujące się problematyką: ochrony środowiska, kultury, oświaty, kultury fizycznej i turystyki, opieki zdrowotnej, bezrobocia oraz pomocy społecznej, a także spółki wodne i ich związki, jeżeli prace te są finansowane lub dofinansowane ze środków samorządu terytorialnego, budżetu państwa, funduszy celowych, organizacji pozarządowych, spółek wodnych i ich związków.

Urząd pracy na podstawie umowy kieruje odpowiednich kandydatów do pracy oraz refunduje organizatorowi robót publicznych przez okres do 6 lub 12 miesięcy część kosztów poniesionych na wynagrodzenia (przy pełnym wymiarze czasu pracy).

Refundacja części kosztów wyposażenia

lub doposażenia stanowiska pracy

 

Urząd ze środków Funduszu Pracy może zrefundować podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości nie wyższej niż 6 - krotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia, czyli 23.371,86 zł.

Pracodawca ma obowiązek utrzymania tego konkretnego doposażonego lub wyposażonego stanowiska pracy przez okres 24 miesięcy.

Refundacja składek na ubezpieczenie społeczne

Urząd pracy może zawrzeć z pracodawcą umowę przewidującą jednorazowe refundowanie poniesionych kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego. Refundacja może nastąpić w przypadku, gdy: pracodawca zatrudniał skierowanego bezrobotnego w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 12 miesięcy oraz po upływie 12 miesięcy zatrudnienia skierowany bezrobotny jest nadal zatrudniony.

Kwota refundowanych składek nie może przekroczyć 300% wysokości minimalnego wynagrodzenia, czyli 5.040 zł.

Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS)

Urząd pracy może przeznaczyć środki KFS na finansowanie działań obejmujących m.in.: kształcenie ustawiczne pracowników i pracodawcy (w latach 2014 – 2015  wsparcie z KFS dotyczy pracowników w wieku 45+.), konsultacje i poradnictwo dla pracodawców w zakresie korzystania z KFS.

Środki KFS mają wspierać pracodawców inwestujących w kształcenie osób pracujących. Pracodawca, może otrzymać środki na sfinansowanie:

  • 80% kosztów kształcenia ustawicznego, nie więcej jednak niż do wysokości 300% przeciętnego wynagrodzenia, czyli obecnie 11.685,93 zł  w danym roku na jednego uczestnika,
  • 100% kosztów kształcenia ustawicznego – jeśli należy do grupy mikroprzedsiębiorców,  nie więcej jednak niż do wysokości 300% przeciętnego wynagrodzenia, czyli obecnie 11.685,93 zł w danym roku na jednego uczestnika.

Mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca, który zatrudnia mniej niż 10 pracowników,
a jego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 mln EURO.

O dofinansowanie kosztów kształcenia ustawicznego mogą wystąpić wszyscy pracodawcy, którzy zamierzają inwestować w podnoszenie swoich własnych kompetencji lub kompetencji osób pracujących w firmie.

Finansowanie kształcenia ustawicznego pracowników i pracodawcy oznacza, że środki KFS można przeznaczyć  na:

  • kursy i studia podyplomowe realizowane z inicjatywy pracodawcy lub za jego zgodą,
  • egzaminy umożliwiające uzyskanie dyplomów potwierdzających nabycie umiejętności, kwalifikacji lub uprawnień zawodowych,
  • badania lekarskie i psychologiczne wymagane do podjęcia kształcenia lub pracy zawodowej po ukończonym kształceniu.

Kandydat do 30 roku życia – bon szkoleniowy i bon stażowy

Bon szkoleniowy umożliwia pracodawcy pozyskanie przeszkolonego już pracownika bez ponoszenia kosztów.

Osoba bezrobotna, może otrzymać z urzędu pracy bon szkoleniowy o wartości do 100% przeciętnego wynagrodzenia (obecnie 3.895,31 zł), aby podnieść swoje kwalifikacje zawodowe.     

Bon stażowy -  pracodawca przez pół roku nie ponosząc kosztów zatrudnienia, przygotowuje osobę bezrobotną do pracy na samodzielnym stanowisku. Osoba odbywająca staż otrzymuje przez  ten okres stypendium z urzędu pracy.

1.500 zł PREMII otrzymuje pracodawca jeśli zatrudni na następne pół roku osobę bezrobotną, która ukończyła u niego staż.  

Kandydat do 30 roku życia – bon zatrudnieniowy

Bon zatrudnieniowy stanowi dla pracodawcy gwarancję refundacji części kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem bezrobotnego, któremu urząd pracy przyznał ten bon. Pracodawca w ramach bonu zatrudnieniowego jest obowiązany do zatrudnienia bezrobotnego przez okres 18 miesięcy. Realizacja bonu zatrudnieniowego następuje na podstawie umowy zawieranej pomiędzy urzędem pracy z pracodawcą.

Urząd pracy refunduje pracodawcy część kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne, przez 12 miesięcy, w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, czyli 831,10 zł brutto.

Dofinansowanie wynagrodzenia dla 50+

Starosta może, na podstawie zawartej umowy, przyznać pracodawcy lub przedsiębiorcy dofinansowanie wynagrodzenia za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50 rok życia.

Dofinansowanie wynagrodzenia przysługuje przez okres:

  • 12 miesięcy – w przypadku zatrudnienia bezrobotnego, który ukończył 50 lat, a nie ukończył 60 lat. Obowiązek
  • pracodawcy do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego po upływie okresu przysługiwania dofinansowania wynagrodzenia, wynosi 6 miesięcy.
  • 24 miesięcy – w przypadku zatrudnienia bezrobotnego, który ukończył 60 lat. Obowiązek pracodawcy do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego po upływie okresu przysługiwania dofinansowania wynagrodzenia, wynosi 12 miesięcy.

Dofinansowanie wynagrodzenia przysługuje w kwocie określonej w umowie, nie wyższej jednak niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie (obecnie 840 zł) obowiązującego w dniu zawarcia umowy,
za każdego zatrudnionego bezrobotnego.

Wsparcie młodych do 30 roku życia – pierwsze zatrudnienie u pracodawcy i refundacja składek na ubezpieczenie społeczne

Pracodawca może otrzymać refundację kosztów poniesionych na składki na ubezpieczenia społeczne należne od pracodawcy za skierowanych do pracy bezrobotnych do 30 roku życia, którzy podejmują zatrudnienie po raz pierwszy w życiu.

Refundacja kosztów poniesionych na składki na ubezpieczenia społeczne przysługuje przez okres do 12 miesięcy w kwocie określonej w umowie, nie wyższej jednak niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie (obecnie 840 zł) obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za każdego zatrudnionego bezrobotnego.

Pracodawca jest obowiązany do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego przez okres 6 miesięcy po zakończeniu okresu refundacji kosztów poniesionych na składki na ubezpieczenia społeczne.

Kandydat - rodzic powracający na rynek pracy lub osoba sprawująca opiekę nad osobą zależną

 

Grant na utworzenie stanowiska pracy w formie telepracy

Grant na utworzenie stanowiska pracy w formie telepracy

Pracodawca może otrzymać „grant”, na utworzenie stanowiska pracy w formie telepracy dla skierowanego bezrobotnego rodzica powracającego na rynek pracy, posiadającego co najmniej jedno dziecko w wieku do 6 lat, lub bezrobotnego sprawującego opiekę nad osobą zależną. Grant przysługuje w kwocie określonej w umowie zawartej z urzędem, nie wyższej jednak niż 6-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 10.080 zł) obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za każdego skierowanego bezrobotnego. Pracodawca lub przedsiębiorca są obowiązani, do utrzymania zatrudnienia skierowanego bezrobotnego przez okres 12 miesięcy w pełnym wymiarze czasu pracy lub przez okres 18 miesięcy w połowie wymiaru czasu pracy.

Świadczenie aktywizacyjne dla pracodawcy

 

Świadczenie aktywizacyjne dla pracodawcy

Urząd pracy może przyznać pracodawcy świadczenie aktywizacyjne za zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego rodzica powracającego na rynek pracy po przerwie związanej z wychowywaniem dziecka lub bezrobotnego sprawującego opiekę nad osobą zależną, który w okresie 3 lat przed rejestracją w urzędzie pracy jako bezrobotny zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej  z uwagi na konieczność wychowywania dziecka lub sprawowania opieki nad osobą zależną.

Świadczenie aktywizacyjne przysługuje przez okres:

  • 12 miesięcy w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 840 zł) miesięcznie za każdego skierowanego bezrobotnego albo
  • 18 miesięcy w wysokości jednej trzeciej minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 560 zł) miesięcznie za każdego skierowanego bezrobotnego.

 

Wszystkie usługi świadczone przez urzędy pracy są bezpłatne, a udzielana pomoc finansowana, jest ze środków Funduszu Pracy, Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych lub Europejskiego Funduszu Społecznego. Korzyścią dla pracodawcy korzystającego z tej ścieżki flexicurity jest zatrudnianie osób dotowanych ze środków publicznych.

Dzięki koncepcji flexicurity pracodawca może zatem łączyć różne rozwiązania, w zależności od rodzaju i lokalizacji placówki, oczekiwań klientów i aktualnych potrzeb rynku. Z jednej strony mają możliwość elastycznego kształtowania godzin otwarcia placówki, dostosowanego do potrzeb rodziców, rozszerzania oferty o zajęcia czy tworzą zaangażowany zespół pracowniczy. Z drugiej zachowują stabilność funkcjonowania na rynku.

 

Elastyczność dla pracodawcy to:

- możliwość dostosowania działalności przedsiębiorstwa do specyficznych cech i potrzeb klientów,

- dostosowanie strategii działania firmy, do nowych warunków otoczenia, wymusza elastyczne podejście do zagadnienia organizacji przedsiębiorstwa, zwłaszcza w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi,

- elastyczne formy zatrudnienia (np. telepraca, praca na zastępstwo, dzielenie pracy)

Bezpieczeństwa dla pracodawcy to:

- gwarancja posiadania wykwalifikowanej załogi,

- wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa,

- refundacja kosztów doposażania i wyposażania stanowisk pracy dla skierowanych z urzędu bezrobotnych,

- obniżenie kosztów zatrudnienia.